Παγωμένος Ώμος

Η άρθρωση του ώμου περιβάλλεται από έναν ελαστικό αρθρικό θύλακο, ο οποίος επιτρέπει στο βραχιόνιο οστό να κινείται ελεύθερα σε μεγάλο εύρος.

Στη συμφυτική θυλακίτιδα ο θύλακος αυτός παχαίνει, γίνεται δύσκαμπτος και συρρικνώνεται. Μπορούν επίσης να δημιουργηθούν συμφύσεις, με αποτέλεσμα να περιορίζεται σημαντικά ο διαθέσιμος χώρος και η κίνηση της άρθρωσης.

Για τον ασθενή αυτό εκδηλώνεται ως η χαρακτηριστική αίσθηση ότι ο ώμος έχει κυριολεκτικά «παγώσει».

Ποια είναι τα συμπτώματα του παγωμένου ώμου;

Το συχνότερο αρχικό σύμπτωμα είναι ο πόνος στον ώμο, ο οποίος σταδιακά συνοδεύεται από αυξανόμενη δυσκαμψία.

Ο πόνος μπορεί να εντοπίζεται στην εξωτερική επιφάνεια του ώμου και να επεκτείνεται προς το άνω τμήμα του βραχίονα. Συχνά είναι εντονότερος κατά τις κινήσεις και ιδιαίτερα ενοχλητικός τη νύχτα, επηρεάζοντας ακόμη και τον ύπνο.

Καθώς εξελίσσεται η πάθηση, ο ασθενής δυσκολεύεται χαρακτηριστικά να σηκώσει το χέρι ψηλά, να φορέσει ένα μπουφάν ή ένα πουκάμισο, να χτενιστεί, να φτάσει ένα αντικείμενο σε ψηλό ράφι ή να τοποθετήσει το χέρι πίσω από την πλάτη.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστικός είναι ο περιορισμός της έξω στροφής του ώμου.

Τα 3 στάδια του παγωμένου ώμου

Η συμφυτική θυλακίτιδα συνήθως εξελίσσεται σταδιακά και η φυσική πορεία της μπορεί να χωριστεί σε τρεις φάσεις.

1. Επώδυνη φάση – «Freezing»

Στην πρώτη φάση κυριαρχεί ο πόνος. Ο ασθενής αρχίζει σταδιακά να χάνει την κινητικότητα του ώμου, ενώ ο νυχτερινός πόνος μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονος.

2. Φάση δυσκαμψίας – «Frozen»

Ο πόνος μπορεί να αρχίσει να μειώνεται, όμως η δυσκαμψία γίνεται το κυρίαρχο πρόβλημα. Η κίνηση του ώμου είναι σημαντικά περιορισμένη και αρκετές καθημερινές δραστηριότητες γίνονται δύσκολες.

3. Φάση αποκατάστασης – «Thawing»

Σταδιακά η κινητικότητα αρχίζει να επανέρχεται. Η βελτίωση μπορεί να είναι αργή και να χρειαστούν αρκετοί μήνες μέχρι να αποκατασταθεί σε σημαντικό βαθμό η λειτουργία του ώμου.

Η συνολική πορεία της συμφυτικής θυλακίτιδας είναι συχνά μακρά. Σε αρκετούς ασθενείς η αποκατάσταση μπορεί να χρειαστεί από αρκετούς μήνες έως και 1–3 χρόνια.

Γιατί εμφανίζεται ο παγωμένος ώμος;

Σε αρκετές περιπτώσεις δεν υπάρχει κάποιος σαφής τραυματισμός ή άλλη εμφανής αιτία. Τότε μιλάμε για πρωτοπαθή ή ιδιοπαθή συμφυτική θυλακίτιδα.

Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί μετά από τραυματισμό, κάταγμα, χειρουργική επέμβαση ή παρατεταμένη ακινητοποίηση του άνω άκρου.

Η πάθηση εμφανίζεται συχνότερα σε ηλικίες περίπου 40–60 ετών, ενώ αυξημένη συχνότητα παρατηρείται σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη ή παθήσεις του θυρεοειδούς. Έχει επίσης συσχετιστεί με ορισμένες καρδιαγγειακές παθήσεις και τη νόσο Parkinson.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση του παγωμένου ώμου είναι κατά κύριο λόγο κλινική.

Ο Ορθοπαιδικός εξετάζει τόσο την ενεργητική κίνηση, δηλαδή πόσο μπορεί ο ασθενής να κινήσει μόνος του το χέρι, όσο και την παθητική κίνηση, όπου ο εξεταστής κινεί το άνω άκρο χωρίς τη συμμετοχή του ασθενούς.

Στον πραγματικό παγωμένο ώμο υπάρχει σημαντικός περιορισμός και στις δύο μορφές κίνησης. Αυτό αποτελεί σημαντικό στοιχείο για τη διαφοροποίησή του από άλλες παθήσεις του ώμου.

Η απλή ακτινογραφία μπορεί να χρησιμοποιηθεί ώστε να αποκλειστούν άλλες αιτίες πόνου και δυσκαμψίας, όπως η οστεοαρθρίτιδα.

Η μαγνητική τομογραφία δεν είναι απαραίτητη σε κάθε περίπτωση για τη διάγνωση της συμφυτικής θυλακίτιδας. Μπορεί όμως να ζητηθεί όταν χρειάζεται να αποκλειστεί άλλη παθολογία, όπως μία ρήξη του στροφικού πετάλου.

Παγωμένος ώμος ή ρήξη στροφικού πετάλου;

Ο πόνος του ώμου δεν σημαίνει απαραίτητα παγωμένο ώμο.

Παθήσεις όπως η τενοντοπάθεια ή η ρήξη του στροφικού πετάλου, η ασβεστοποιός τενοντίτιδα και η οστεοαρθρίτιδα μπορούν να προκαλέσουν παρόμοια συμπτώματα.

Μία σημαντική διαφορά είναι ότι στον παγωμένο ώμο περιορίζεται έντονα και η παθητική κινητικότητα. Αντίθετα, σε αρκετές παθήσεις του στροφικού πετάλου ο ασθενής μπορεί να δυσκολεύεται να σηκώσει μόνος του το χέρι, αλλά ο εξεταστής μπορεί να επιτύχει μεγαλύτερο εύρος παθητικής κίνησης.

Για τον λόγο αυτό η σωστή κλινική εξέταση είναι σημαντική πριν ξεκινήσει οποιοδήποτε πρόγραμμα θεραπείας.

Πώς αντιμετωπίζεται ο παγωμένος ώμος;

Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων η αντιμετώπιση είναι αρχικά συντηρητική.

Ο στόχος της θεραπείας είναι διπλός: αφενός να ελεγχθεί ο πόνος και αφετέρου να αποκατασταθεί σταδιακά η κινητικότητα της άρθρωσης.

Φυσικοθεραπεία και ασκήσεις

Οι ασκήσεις κινητοποίησης και διάτασης αποτελούν σημαντικό μέρος της θεραπείας. Το πρόγραμμα προσαρμόζεται στο στάδιο της πάθησης και στην ένταση των συμπτωμάτων του ασθενούς.

Η αποκατάσταση πρέπει να γίνεται σταδιακά. Ειδικά όταν ο ώμος βρίσκεται στην έντονα επώδυνη φάση, στόχος δεν είναι η βίαιη κινητοποίηση της άρθρωσης αλλά η διατήρηση και προοδευτική βελτίωση του εύρους κίνησης.

Η φυσικοθεραπεία με έμφαση στην ευλυγισία και στο εύρος κίνησης αποτελεί μία από τις βασικές θεραπευτικές επιλογές.

Φαρμακευτική αντιμετώπιση

Σε επιλεγμένους ασθενείς μπορεί να χρησιμοποιηθούν αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη φάρμακα για τον περιορισμό του πόνου και τη διευκόλυνση της κινητοποίησης.

Η επιλογή της κατάλληλης φαρμακευτικής αγωγής πρέπει να εξατομικεύεται ανάλογα με το ιστορικό και τα υπόλοιπα προβλήματα υγείας του ασθενούς.

Έγχυση κορτικοστεροειδούς

Η ενδαρθρική έγχυση κορτικοστεροειδούς μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς, ιδιαίτερα όταν ο πόνος δυσκολεύει σημαντικά την καθημερινότητα ή την εφαρμογή του προγράμματος αποκατάστασης.

Στόχος είναι η μείωση της φλεγμονής και του πόνου ώστε να γίνει ευκολότερη η κινητοποίηση του ώμου.

Υδροδιάταση του ώμου

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εφαρμοστεί υδροδιάταση (hydrodilatation).

Κατά την τεχνική αυτή εγχέεται υπό απεικονιστική καθοδήγηση υγρό μέσα στην άρθρωση, με στόχο τη διάταση του συρρικνωμένου αρθρικού θυλάκου και τη βελτίωση της κινητικότητας.

Χρειάζεται χειρουργείο ο παγωμένος ώμος;

Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν απαιτείται χειρουργική επέμβαση.

Η συντηρητική θεραπεία και ο χρόνος οδηγούν στην πλειονότητα των ασθενών σε σημαντική βελτίωση.

Όταν όμως υπάρχει σοβαρός και επίμονος περιορισμός της κινητικότητας παρά την κατάλληλη συντηρητική αντιμετώπιση, μπορεί να εξεταστεί η χειρουργική θεραπεία.

Μία από τις επιλογές είναι η αρθροσκόπηση ώμου με απελευθέρωση του αρθρικού θυλάκου (arthroscopic capsular release). Μέσω πολύ μικρών τομών απελευθερώνονται τα συρρικνωμένα τμήματα του θυλάκου ώστε να αποκατασταθεί το εύρος κίνησης. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί επίσης να πραγματοποιηθεί κινητοποίηση του ώμου υπό αναισθησία.

Μετά την επέμβαση είναι ιδιαίτερα σημαντικό να ακολουθήσει οργανωμένο πρόγραμμα αποκατάστασης ώστε να διατηρηθεί το εύρος κίνησης που αποκτήθηκε.

Πόσο διαρκεί ο παγωμένος ώμος;

Η συμφυτική θυλακίτιδα είναι μία πάθηση με αργή εξέλιξη και αργή αποκατάσταση.

Ορισμένοι ασθενείς παρουσιάζουν σημαντική βελτίωση μέσα σε μήνες, ενώ σε άλλους η συνολική πορεία μπορεί να διαρκέσει έως και αρκετά χρόνια. Η AAOS αναφέρει ότι η πλήρης αποκατάσταση μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να χρειαστεί έως περίπου τρία χρόνια.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο ασθενής πρέπει απλώς να περιμένει. Η σωστή διάγνωση και η κατάλληλη θεραπεία μπορούν να βοηθήσουν στον έλεγχο του πόνου, στη διατήρηση της κινητικότητας και στην ταχύτερη επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες.

Πότε πρέπει να επισκεφθώ Ορθοπαιδικό;

Επίμονος πόνος στον ώμο, νυχτερινός πόνος ή προοδευτική απώλεια της κινητικότητας χρειάζονται αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν τα συμπτώματα αρχίζουν να επηρεάζουν τον ύπνο ή τις καθημερινές δραστηριότητες.

Η πρώιμη διάγνωση έχει σημασία όχι μόνο για την έναρξη της σωστής θεραπείας, αλλά και για τον αποκλεισμό άλλων παθήσεων του ώμου που μπορεί να παρουσιάζονται με παρόμοια συμπτώματα.

Ο Χειρουργός Ορθοπαιδικός Γεώργιος Ροντογιάννης στη Χαλκίδα πραγματοποιεί κλινική αξιολόγηση των παθήσεων του ώμου και εξατομικεύει τη θεραπεία ανάλογα με το στάδιο της πάθησης, τα συμπτώματα και τις ανάγκες του κάθε ασθενούς.