Αρθροσκόπηση Γόνατος

Η αρθροσκόπηση είναι μια σύγχρονη χειρουργική τεχνική με την οποία ο ορθοπαιδικός εξετάζει και αντιμετωπίζει βλάβες στο εσωτερικό μιας άρθρωσης.

Στην αρθροσκόπηση γόνατος εισάγεται μέσα στην άρθρωση μια λεπτή κάμερα, το αρθροσκόπιο. Η εικόνα μεταφέρεται σε οθόνη και επιτρέπει στον χειρουργό να εξετάσει σε μεγέθυνση τους μηνίσκους, τους χιαστούς συνδέσμους, τον αρθρικό χόνδρο, τον αρθρικό υμένα και τις υπόλοιπες δομές του γόνατος.

Από μία ή περισσότερες επιπλέον μικρές τομές εισάγονται ειδικά αρθροσκοπικά εργαλεία, με τα οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί η απαραίτητη θεραπευτική πράξη.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη χρήση της μεθόδου και σε άλλες αρθρώσεις, μπορείτε να διαβάσετε τη γενική σελίδα για την αρθροσκόπηση.

Είναι η αρθροσκόπηση μόνο διαγνωστική εξέταση;

Στο παρελθόν η αρθροσκόπηση χρησιμοποιούνταν συχνότερα για τη διάγνωση παθήσεων του γόνατος. Σήμερα, χάρη στην κλινική εξέταση και στις σύγχρονες απεικονιστικές εξετάσεις, όπως η μαγνητική τομογραφία, η αμιγώς διαγνωστική αρθροσκόπηση χρειάζεται πολύ πιο σπάνια.

Κατά κανόνα η επέμβαση πραγματοποιείται όταν έχει ήδη εντοπιστεί ή θεωρείται πολύ πιθανή μια συγκεκριμένη βλάβη που μπορεί να αντιμετωπιστεί αρθροσκοπικά.

Η μαγνητική τομογραφία όμως δεν αποφασίζει από μόνη της αν χρειάζεται χειρουργείο. Τα ευρήματά της πρέπει να συμφωνούν με τα συμπτώματα, τον μηχανισμό του τραυματισμού και την κλινική εξέταση.

Πότε χρειάζεται αρθροσκόπηση γόνατος;

Η απόφαση για αρθροσκόπηση λαμβάνεται εξατομικευμένα. Εξαρτάται από το είδος της βλάβης, την ηλικία, τα συμπτώματα, το επίπεδο δραστηριότητας και την ανταπόκριση στη συντηρητική θεραπεία.

Οι συχνότερες ενδείξεις περιλαμβάνουν:

Ρήξη μηνίσκου

Ορισμένες τραυματικές ρήξεις μηνίσκου μπορούν να αντιμετωπιστούν αρθροσκοπικά. Ανάλογα με τη θέση, τη μορφολογία και την αιμάτωση της βλάβης, μπορεί να πραγματοποιηθεί συρραφή του μηνίσκου ή αφαίρεση μόνο του ασταθούς τμήματός του.

Η διατήρηση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου τμήματος του μηνίσκου είναι σημαντική για τη μακροχρόνια προστασία του αρθρικού χόνδρου.

Δεν χρειάζεται όμως κάθε ρήξη μηνίσκου χειρουργείο. Οι μικρές εκφυλιστικές ρήξεις χωρίς έντονα μηχανικά συμπτώματα μπορούν συχνά να αντιμετωπιστούν αρχικά συντηρητικά.

Κλειδωμένο γόνατο

Ένα γόνατο που δεν μπορεί να εκταθεί ή να καμφθεί κανονικά μπορεί να έχει μια ασταθή ρήξη μηνίσκου ή ένα ελεύθερο σώμα μέσα στην άρθρωση.

Το πραγματικό μηχανικό κλείδωμα χρειάζεται έγκαιρη ορθοπαιδική αξιολόγηση, καθώς μπορεί να αποτελεί ένδειξη αρθροσκοπικής αντιμετώπισης.

Ρήξη πρόσθιου χιαστού

Η ανακατασκευή του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου πραγματοποιείται συνήθως με αρθροσκοπική τεχνική. Η επέμβαση δεν είναι απαραίτητη σε κάθε ασθενή με ρήξη χιαστού.

Η ένδειξη εξαρτάται από την αστάθεια του γόνατος, την ηλικία, το επίπεδο δραστηριότητας, τις αθλητικές απαιτήσεις και την παρουσία συνοδών βλαβών.

Ελεύθερα ενδαρθρικά σώματα

Μικρά τμήματα χόνδρου ή οστού μπορεί να αποσπαστούν και να κινούνται ελεύθερα μέσα στην άρθρωση. Όταν προκαλούν πόνο, πρήξιμο ή επεισόδια κλειδώματος, μπορούν να αφαιρεθούν αρθροσκοπικά.

Επιλεγμένες βλάβες του αρθρικού χόνδρου

Ορισμένες εντοπισμένες χόνδρινες ή οστεοχόνδρινες βλάβες μπορούν να αντιμετωπιστούν με αρθροσκοπικές τεχνικές. Η μέθοδος εξαρτάται από το μέγεθος και τη θέση της βλάβης, την ηλικία και τις απαιτήσεις του ασθενούς.

Μια περιορισμένη χόνδρινη βλάβη σε νεότερο ασθενή είναι διαφορετικό πρόβλημα από τη γενικευμένη φθορά της οστεοαρθρίτιδας.

Παθήσεις του αρθρικού υμένα

Η αρθροσκόπηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις για τη λήψη βιοψίας ή την αφαίρεση παθολογικού αρθρικού υμένα.

Μπορεί επίσης να χρειαστεί για τον καθαρισμό της άρθρωσης όταν υπάρχει επιβεβαιωμένη λοίμωξη, στο πλαίσιο της συνολικής θεραπείας που θα αποφασίσει ο θεράπων ιατρός.

Πότε δεν βοηθά η αρθροσκόπηση γόνατος;

Η αρθροσκόπηση δεν αποτελεί γενική θεραπεία για κάθε μορφή πόνου στο γόνατο.

Ιδιαίτερα στην οστεοαρθρίτιδα, ο αρθρικός χόνδρος έχει υποστεί γενικευμένη φθορά. Ο απλός αρθροσκοπικός «καθαρισμός» ή η έκπλυση της άρθρωσης δεν αποκαθιστά τον χαμένο χόνδρο και δεν αποτελεί θεραπεία ρουτίνας για την οστεοαρθρίτιδα.

Αντίστοιχα, μια εκφυλιστική ρήξη μηνίσκου στη μαγνητική τομογραφία δεν σημαίνει αυτόματα ότι ο πόνος προέρχεται από τον μηνίσκο ή ότι απαιτείται επέμβαση. Πολλές τέτοιες βλάβες εμφανίζονται στο πλαίσιο της φυσιολογικής φθοράς της άρθρωσης και μπορούν αρχικά να αντιμετωπιστούν με άσκηση, φυσικοθεραπεία και τροποποίηση των δραστηριοτήτων.

Η αρθροσκόπηση δεν ενδείκνυται μόνο και μόνο επειδή:

• η μαγνητική τομογραφία δείχνει μια εκφυλιστική ρήξη
• υπάρχει πόνος χωρίς σαφή ενδαρθρική αιτία
• υπάρχει γενικευμένη οστεοαρθρίτιδα χωρίς αντιμετωπίσιμη μηχανική βλάβη
• δεν έχει προηγηθεί κατάλληλη συντηρητική θεραπεία, όταν αυτή ενδείκνυται

Για τον λόγο αυτό η σωστή επιλογή του ασθενούς είναι σημαντικότερη από την ίδια την τεχνική της επέμβασης.

Πώς προετοιμάζεται ο ασθενής;

Πριν από την αρθροσκόπηση πραγματοποιείται λεπτομερής κλινική αξιολόγηση. Ο ορθοπαιδικός εξετάζει τα συμπτώματα, τη σταθερότητα και την κινητικότητα του γόνατος και συσχετίζει τα ευρήματα με τις απεικονιστικές εξετάσεις.

Ακολουθεί ο απαραίτητος προεγχειρητικός έλεγχος, ο οποίος προσαρμόζεται στην ηλικία και στο ιατρικό ιστορικό του ασθενούς.

Είναι σημαντικό να ενημερωθεί η ιατρική ομάδα για:

• τα φάρμακα και τα συμπληρώματα που λαμβάνει ο ασθενής
• τυχόν αντιπηκτική ή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή
• αλλεργίες σε φάρμακα ή υλικά
• προηγούμενα προβλήματα με αναισθησία
• λοιμώξεις ή πρόσφατες ασθένειες
• άλλα σημαντικά προβλήματα υγείας

Ο ασθενής λαμβάνει αναλυτικές οδηγίες σχετικά με τη νηστεία, τα φάρμακα που πρέπει να συνεχιστούν ή να διακοπούν και την ώρα προσέλευσης στο νοσοκομείο.

Δεν πρέπει να διακόπτεται οποιαδήποτε φαρμακευτική αγωγή χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό.

Πώς γίνεται η αρθροσκόπηση γόνατος;

Η επέμβαση πραγματοποιείται με γενική ή περιοχική αναισθησία, ανάλογα με το είδος της επέμβασης, το ιστορικό και την επιλογή της αναισθησιολογικής ομάδας σε συνεργασία με τον ασθενή.

Αρχικά δημιουργούνται μικρές οπές στην πρόσθια πλευρά του γόνατος. Από την πρώτη εισάγεται το αρθροσκόπιο και η άρθρωση γεμίζει με ειδικό αποστειρωμένο υγρό, ώστε να υπάρχει καθαρή εικόνα.

Ο χειρουργός εξετάζει συστηματικά:

• την επιγονατίδα και την τροχιλία
• τον έσω και τον έξω μηνίσκο
• τον πρόσθιο και τον οπίσθιο χιαστό σύνδεσμο
• τον αρθρικό χόνδρο
• τον αρθρικό υμένα
• τα έσω και έξω διαμερίσματα του γόνατος

Από τις υπόλοιπες μικρές οπές εισάγονται τα εργαλεία που χρειάζονται για την αντιμετώπιση της συγκεκριμένης βλάβης.

Μετά την ολοκλήρωση της επέμβασης τα εργαλεία αφαιρούνται, οι τομές κλείνουν και τοποθετείται κατάλληλη περίδεση.

Πόση ώρα διαρκεί η αρθροσκόπηση;

Δεν υπάρχει μία διάρκεια που να ισχύει για όλες τις επεμβάσεις.

Μια σχετικά απλή αρθροσκοπική πράξη μπορεί να ολοκληρωθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα. Αντιθέτως, η συρραφή μηνίσκου, η ανακατασκευή χιαστού ή η αποκατάσταση μιας χόνδρινης βλάβης χρειάζονται περισσότερο χρόνο.

Η διάρκεια της επέμβασης δεν καθορίζει από μόνη της ούτε τη σοβαρότητα της βλάβης ούτε τον χρόνο αποκατάστασης.

Χρειάζεται νοσηλεία;

Οι περισσότερες αρθροσκοπήσεις γόνατος μπορούν να πραγματοποιηθούν ως επεμβάσεις ημέρας. Ο ασθενής παραμένει για παρακολούθηση μετά το χειρουργείο και, όταν είναι κλινικά σταθερός, επιστρέφει στο σπίτι ακολουθώντας συγκεκριμένες οδηγίες.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί παραμονή στο νοσοκομείο, ανάλογα με το είδος της επέμβασης, την αναισθησία και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.

Ο ασθενής πρέπει να έχει προγραμματίσει τη μεταφορά του, καθώς δεν επιτρέπεται να οδηγήσει αμέσως μετά την αναισθησία.

Τι συμβαίνει αμέσως μετά την επέμβαση;

Μετά την αρθροσκόπηση μπορεί να υπάρχει πόνος, οίδημα (πρήξιμο) και αίσθημα δυσκαμψίας. Η ένταση των συμπτωμάτων εξαρτάται από τη θεραπευτική πράξη που πραγματοποιήθηκε.

Οι αρχικές οδηγίες μπορεί να περιλαμβάνουν:

• ανύψωση του σκέλους
• εφαρμογή ψυχρού επιθέματος με προστασία του δέρματος
• κατάλληλη αναλγητική αγωγή
• φροντίδα και διατήρηση των τραυμάτων στεγνών
• ασκήσεις κινητοποίησης ή ενεργοποίησης των μυών
• χρήση βακτηριών, όταν χρειάζεται
• φαρμακευτική ή μηχανική πρόληψη θρόμβωσης, εφόσον υπάρχει σχετική ένδειξη

Οι οδηγίες πρέπει να προσαρμόζονται στην επέμβαση και στους ατομικούς παράγοντες κινδύνου του ασθενούς.

Πότε μπορώ να πατήσω το πόδι;

Η δυνατότητα φόρτισης εξαρτάται από τη βλάβη και τη θεραπεία που πραγματοποιήθηκε.

Έπειτα από μια απλή αρθροσκόπηση ή μερική μηνισκεκτομή μπορεί συχνά να επιτραπεί άμεση φόρτιση του σκέλους, ανάλογα με τον πόνο και τις οδηγίες του χειρουργού.

Αντιθέτως, μετά από συρραφή μηνίσκου, αποκατάσταση χόνδρου ή ορισμένες συνδεσμικές επεμβάσεις μπορεί να χρειαστεί περιορισμός της φόρτισης και χρήση βακτηριών για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Ο ασθενής δεν πρέπει να συγκρίνει την αποκατάστασή του με εκείνη κάποιου άλλου που έκανε «αρθροσκόπηση», καθώς μπορεί να έχουν πραγματοποιηθεί εντελώς διαφορετικές επεμβάσεις.

Χρειάζεται φυσικοθεραπεία;

Η αποκατάσταση αποτελεί σημαντικό μέρος της θεραπείας. Το πρόγραμμα εξαρτάται από την επέμβαση και μπορεί να περιλαμβάνει:

• έλεγχο του πόνου και του οιδήματος
• σταδιακή αποκατάσταση της κίνησης
• ενεργοποίηση του τετρακεφάλου
• βελτίωση της βάδισης
• ενδυνάμωση των μυών του γόνατος και του ισχίου
• ασκήσεις ισορροπίας και νευρομυϊκού ελέγχου
• σταδιακή επιστροφή στις απαιτήσεις της εργασίας ή του αθλητισμού

Μετά από μια απλή αρθροσκοπική επέμβαση μπορεί να χρειάζεται ένα σχετικά σύντομο πρόγραμμα. Αντιθέτως, η συρραφή μηνίσκου, η ανακατασκευή χιαστού και οι τεχνικές αποκατάστασης χόνδρου απαιτούν πιο προσεκτική και μακροχρόνια αποκατάσταση.

Πόσο διαρκεί η ανάρρωση μετά την αρθροσκόπηση;

Ο χρόνος ανάρρωσης δεν εξαρτάται από το μέγεθος των τομών αλλά από τη θεραπεία που έγινε στο εσωτερικό του γόνατος.

Μετά από μια απλή αρθροσκόπηση ή μερική μηνισκεκτομή, η επάνοδος στις καθημερινές δραστηριότητες είναι συνήθως ταχύτερη. Η πλήρης επιστροφή σε έντονη άσκηση μπορεί να χρειαστεί μερικές εβδομάδες, ανάλογα με τα συμπτώματα και τη μυϊκή λειτουργία.

Μετά από συρραφή μηνίσκου η αποκατάσταση διαρκεί περισσότερο, επειδή πρέπει να δοθεί χρόνος στον μηνίσκο να επουλωθεί. Η επιστροφή σε απαιτητικές δραστηριότητες και αθλητισμό μπορεί να χρειαστεί αρκετούς μήνες.

Η ανακατασκευή πρόσθιου χιαστού ακολουθεί διαφορετικό και σαφώς μεγαλύτερο πρόγραμμα αποκατάστασης. Η επιστροφή στον αθλητισμό δεν βασίζεται μόνο στον χρόνο, αλλά και στη δύναμη, στη σταθερότητα και σε ειδικές λειτουργικές δοκιμασίες.

Πότε επιστρέφω στην εργασία;

Η επιστροφή στην εργασία εξαρτάται από το είδος της επέμβασης και τις απαιτήσεις του επαγγέλματος.

Ένας ασθενής με καθιστική εργασία μπορεί να επιστρέψει σχετικά γρήγορα μετά από μια απλή αρθροσκόπηση, εφόσον μπορεί να μετακινείται με ασφάλεια και να διαχειρίζεται το πρήξιμο.

Αντιθέτως, η εργασία που απαιτεί παρατεταμένη ορθοστασία, περπάτημα, σκάλες, γονάτισμα ή μεταφορά βάρους χρειάζεται μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Δεν υπάρχει μία γενική άδεια εργασίας για όλες τις αρθροσκοπήσεις γόνατος.

Πότε μπορώ να οδηγήσω;

Η οδήγηση επιτρέπεται όταν ο ασθενής:

• δεν λαμβάνει φάρμακα που επηρεάζουν την αντίδραση ή την εγρήγορση
• μπορεί να μπει και να βγει με ασφάλεια από το αυτοκίνητο
• έχει επαρκή έλεγχο και δύναμη στο σκέλος
• μπορεί να πραγματοποιήσει απότομο φρενάρισμα χωρίς πόνο ή καθυστέρηση
• δεν χρησιμοποιεί νάρθηκα που περιορίζει την κίνηση
• έχει τη σύμφωνη γνώμη του θεράποντος ιατρού

Ο χρόνος διαφέρει ανάλογα με το αν έχει χειρουργηθεί το δεξί ή το αριστερό γόνατο, το είδος του αυτοκινήτου και την επέμβαση που πραγματοποιήθηκε.

Ποιες είναι οι πιθανές επιπλοκές;

Η αρθροσκόπηση γόνατος έχει γενικά χαμηλό ποσοστό επιπλοκών, δεν είναι όμως μια επέμβαση χωρίς κινδύνους. Η έγκαιρη κινητοποίηση, η σωστή φροντίδα των τραυμάτων και η τήρηση του προγράμματος αποκατάστασης συμβάλλουν στη μείωση των κινδύνων.

Ποια συμπτώματα χρειάζονται άμεση επικοινωνία με τον ιατρό;

Μετά την επέμβαση πρέπει να ζητηθεί ιατρική συμβουλή όταν εμφανιστούν:

• πυρετός ή ρίγος
• αυξανόμενη ερυθρότητα ή έκκριση από το τραύμα
• έντονο πρήξιμο που επιδεινώνεται
• πόνος που δεν ελέγχεται με την αγωγή
• έντονος πόνος ή πρήξιμο στη γάμπα
• δύσπνοια ή πόνος στο στήθος
• αιφνίδια αδυναμία ή μούδιασμα στο πόδι

Η δύσπνοια ή ο πόνος στο στήθος χρειάζονται άμεση επείγουσα αξιολόγηση.

Ποια είναι τα αποτελέσματα της αρθροσκόπησης γόνατος;

Το αποτέλεσμα εξαρτάται κυρίως από τη βλάβη που αντιμετωπίζεται. Μια αρθροσκόπηση με σωστή ένδειξη μπορεί να μειώσει τα μηχανικά συμπτώματα, να βελτιώσει τη λειτουργία και να βοηθήσει τον ασθενή να επιστρέψει στις δραστηριότητές του.

Δεν μπορεί όμως να αποκαταστήσει όλες τις αιτίες πόνου ούτε να εξαφανίσει τη γενικευμένη οστεοαρθρίτιδα.

Η ηλικία, η κατάσταση του αρθρικού χόνδρου, η χρονιότητα της βλάβης, το σωματικό βάρος, το κάπνισμα και η συμμετοχή στην αποκατάσταση μπορούν επίσης να επηρεάσουν το τελικό αποτέλεσμα.

Η γνώμη μου ως ορθοπαιδικός

Στην καθημερινή κλινική πράξη συναντώ συχνά ασθενείς που θεωρούν ότι η αρθροσκόπηση είναι ένας γενικός «καθαρισμός» του γόνατος. Στην πραγματικότητα όμως η αρθροσκόπηση είναι ένα χειρουργικό εργαλείο για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων βλαβών.

Το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι αν μια βλάβη φαίνεται στη μαγνητική τομογραφία, αλλά αν εξηγεί τα συμπτώματα του ασθενούς και αν μπορεί πράγματι να βελτιωθεί με την επέμβαση.

Όταν υπάρχει σωστή ένδειξη, η αρθροσκόπηση προσφέρει τη δυνατότητα στοχευμένης θεραπείας μέσα από μικρές τομές. Όταν όμως ο πόνος οφείλεται κυρίως σε γενικευμένη οστεοαρθρίτιδα, ο αρθροσκοπικός καθαρισμός δεν αποτελεί την κατάλληλη λύση.