PRP ή Υαλουρονικό Οξύ στο Γόνατο;

Σε ποιους ασθενείς γίνονται οι εγχύσεις στο γόνατο;

Οι ενδαρθρικές εγχύσεις χρησιμοποιούνται κυρίως σε ασθενείς με συμπτωματική οστεοαρθρίτιδα γόνατος. Κατά κανόνα εξετάζονται όταν ο πόνος επιμένει παρά την τροποποίηση των δραστηριοτήτων, την άσκηση, τη φυσικοθεραπεία, τον έλεγχο του σωματικού βάρους και την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή.

Δεν πρέπει να επιλέγεται μια έγχυση μόνο και μόνο επειδή μια ακτινογραφία ή μια μαγνητική τομογραφία δείχνει φθορά. Η θεραπεία βασίζεται κυρίως στα συμπτώματα, στην κλινική εξέταση και στον βαθμό στον οποίο το πρόβλημα περιορίζει την καθημερινότητα του ασθενούς.

Τι είναι το υαλουρονικό οξύ;

Το υαλουρονικό οξύ είναι ένα φυσικό συστατικό του αρθρικού υγρού. Συμβάλλει στη λίπανση της άρθρωσης και στη μείωση των τριβών κατά την κίνηση.

Στην οστεοαρθρίτιδα αλλάζουν η ποσότητα και οι ιδιότητες του φυσιολογικού αρθρικού υγρού. Με την έγχυση υαλουρονικού οξέος επιχειρείται η βελτίωση του περιβάλλοντος μέσα στην άρθρωση και η μείωση του πόνου.

Το υαλουρονικό οξύ δεν αναγεννά τον φθαρμένο χόνδρο και δεν σταματά απαραίτητα την εξέλιξη της οστεοαρθρίτιδας. Πρόκειται κυρίως για μια συμπτωματική θεραπεία, με διαφορετικό αποτέλεσμα σε κάθε ασθενή.

Τι είναι το PRP;

Το PRP είναι πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια. Για την παρασκευή του λαμβάνεται μικρή ποσότητα αίματος από τον ίδιο τον ασθενή και ακολουθεί ειδική επεξεργασία με φυγοκέντρηση. Με αυτόν τον τρόπο απομονώνεται ένα κλάσμα πλάσματος με αυξημένη συγκέντρωση αιμοπεταλίων.

Τα αιμοπετάλια περιέχουν βιολογικούς παράγοντες που συμμετέχουν στη ρύθμιση της φλεγμονής και στις διαδικασίες επούλωσης. Η έγχυση PRP στο γόνατο αποσκοπεί στη μείωση του πόνου και στη βελτίωση της λειτουργικότητας της άρθρωσης.

Παρά τον συχνό χαρακτηρισμό του ως «αναγεννητική θεραπεία», δεν έχει αποδειχθεί ότι το PRP δημιουργεί ξανά φυσιολογικό αρθρικό χόνδρο. Ο κύριος στόχος του είναι η βελτίωση των συμπτωμάτων και όχι η πλήρης αναστροφή της αρθρίτιδας.

Ποιες είναι οι διαφορές μεταξύ PRP και υαλουρονικού οξέος;

Η βασική διαφορά βρίσκεται στην προέλευση και στον τρόπο δράσης τους.

Το υαλουρονικό οξύ είναι ένα έτοιμο ενέσιμο προϊόν που δρα κυρίως ως συμπλήρωμα του αρθρικού υγρού. Αντιθέτως, το PRP είναι αυτόλογο, δηλαδή προέρχεται από το αίμα του ίδιου του ασθενούς, και περιέχει αιμοπετάλια και βιολογικούς παράγοντες.

Το υαλουρονικό οξύ:

• βελτιώνει προσωρινά τις ιδιότητες του αρθρικού υγρού
• χρησιμοποιείται ως συμπτωματική θεραπεία
• δεν απαιτεί αιμοληψία
• διατίθεται σε διαφορετικά μοριακά βάρη και πρωτόκολλα εγχύσεων
• έχει διαφορετική αποτελεσματικότητα από ασθενή σε ασθενή

Το PRP:

• παρασκευάζεται από το αίμα του ασθενούς
• δεν περιέχει κορτιζόνη
• μπορεί να χρειάζεται μία ή περισσότερες εγχύσεις, ανάλογα με το πρωτόκολλο
• έχει επίσης διαφορετικές μεθόδους παρασκευής και συγκεντρώσεις αιμοπεταλίων
• μελετάται κυρίως σε ήπια και μέτρια οστεοαρθρίτιδα

Ποια θεραπεία είναι καλύτερη;

Δεν υπάρχει μία θεραπεία που να είναι καλύτερη για κάθε ασθενή. Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι το PRP μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη ή πιο παρατεταμένη βελτίωση του πόνου και της λειτουργικότητας σε σχέση με το υαλουρονικό οξύ, κυρίως σε ασθενείς με ήπια έως μέτρια οστεοαρθρίτιδα.

Άλλες μελέτες δεν βρίσκουν σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο θεραπειών. Η σύγκριση δυσκολεύεται από το γεγονός ότι δεν χρησιμοποιούνται παντού τα ίδια προϊόντα υαλουρονικού οξέος ούτε τα ίδια πρωτόκολλα παρασκευής PRP.

Για τον λόγο αυτό δεν είναι σωστό να θεωρούμε ότι το PRP είναι πάντοτε ανώτερο ή ότι το υαλουρονικό οξύ είναι μια ξεπερασμένη θεραπεία. Η επιλογή πρέπει να γίνεται εξατομικευμένα.

Τι αναφέρουν οι κατευθυντήριες οδηγίες;

Οι διεθνείς επιστημονικές εταιρείες δεν έχουν ενιαία θέση για τις ενδαρθρικές εγχύσεις στην οστεοαρθρίτιδα γόνατος.

Ορισμένες σύγχρονες ευρωπαϊκές συστάσεις θεωρούν ότι το PRP μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε επιλεγμένους ασθενείς με ήπια έως μέτρια οστεοαρθρίτιδα, εφόσον η αρχική συντηρητική θεραπεία δεν έχει προσφέρει ικανοποιητικό αποτέλεσμα. Δεν προτείνεται ως πρώτη θεραπεία και δεν θεωρείται κατάλληλη επιλογή για κάθε περίπτωση προχωρημένης οστεοαρθρίτιδας.

Για το υαλουρονικό οξύ υπάρχουν επίσης διαφορετικές συστάσεις. Ορισμένες εταιρείες δεν προτείνουν τη συστηματική χρήση του σε όλους τους ασθενείς, επειδή το μέσο κλινικό όφελος στις μελέτες είναι περιορισμένο. Άλλες ευρωπαϊκές ομάδες υποστηρίζουν ότι μπορεί να προσφέρει ανακούφιση όταν επιλέγεται ο κατάλληλος ασθενής.

Αυτές οι διαφορές δεν σημαίνουν ότι η μία θεραπεία είναι αποτελεσματική και η άλλη όχι. Δείχνουν ότι το αποτέλεσμα εξαρτάται σημαντικά από τα χαρακτηριστικά του ασθενούς, τον βαθμό της αρθρίτιδας και το συγκεκριμένο θεραπευτικό πρωτόκολλο.

Ποιος ασθενής μπορεί να ωφεληθεί περισσότερο από PRP;

Το PRP εξετάζεται συχνότερα σε ασθενείς:

• με ήπια ή μέτρια οστεοαρθρίτιδα
• που παραμένουν συμπτωματικοί παρά τη συντηρητική θεραπεία
• που επιθυμούν να καθυστερήσουν μια πιο επεμβατική αντιμετώπιση
• που δεν έχουν εκτεταμένη καταστροφή της άρθρωσης
• που κατανοούν ότι το αποτέλεσμα δεν είναι εγγυημένο
• που μπορούν να ακολουθήσουν παράλληλα πρόγραμμα άσκησης και αποκατάστασης

Η παρουσία σοβαρής οστεοαρθρίτιδας με μεγάλη παραμόρφωση, σημαντικό περιορισμό της κίνησης ή πόνο ακόμη και σε ηρεμία μειώνει συνήθως την πιθανότητα ουσιαστικής ανταπόκρισης.

Ποιος ασθενής μπορεί να επιλέξει υαλουρονικό οξύ;

Το υαλουρονικό οξύ μπορεί να συζητηθεί σε ασθενείς:

• με συμπτωματική οστεοαρθρίτιδα γόνατος
• που δεν έχουν ανταποκριθεί επαρκώς στα αρχικά συντηρητικά μέτρα
• που δεν μπορούν να λάβουν για μεγάλο διάστημα αντιφλεγμονώδη φάρμακα
• που επιθυμούν μια απλούστερη έγχυση χωρίς αιμοληψία
• που είχαν στο παρελθόν ικανοποιητική ανταπόκριση στην ίδια θεραπεία
• που γνωρίζουν ότι το αποτέλεσμα είναι κυρίως συμπτωματικό και προσωρινό

Το υαλουρονικό οξύ δεν πρέπει να χρησιμοποιείται μηχανικά σε κάθε αρθριτικό γόνατο. Η ένδειξη εξαρτάται από τη συνολική κλινική εικόνα.

Πώς πραγματοποιούνται οι εγχύσεις;

Και οι δύο θεραπείες πραγματοποιούνται με έγχυση μέσα στην άρθρωση του γόνατος, υπό άσηπτες συνθήκες. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται υπερηχογραφική καθοδήγηση για την ακριβή τοποθέτηση του υλικού.

Για το PRP προηγείται αιμοληψία και φυγοκέντρηση. Η συνολική διαδικασία επομένως διαρκεί περισσότερο σε σχέση με την έγχυση υαλουρονικού οξέος.

Ο αριθμός των εγχύσεων δεν είναι ίδιος σε όλα τα πρωτόκολλα. Εξαρτάται από το προϊόν, τον τύπο του PRP και την πρακτική που ακολουθεί ο θεράπων ιατρός.

Υπάρχουν παρενέργειες;

Μετά από κάθε ενδαρθρική έγχυση μπορεί να εμφανιστεί προσωρινός πόνος, αίσθημα πίεσης ή μικρό οίδημα στο γόνατο. Τα συμπτώματα είναι παροδικά.

Το PRP προέρχεται από το αίμα του ίδιου του ασθενούς, επομένως δεν προκαλεί αλλεργία στο ίδιο το υλικό. Μπορεί όμως να προκαλέσει μια προσωρινή φλεγμονώδη αντίδραση μετά την έγχυση.

Μετά το υαλουρονικό οξύ μπορεί επίσης να παρουσιαστεί τοπικός ερεθισμός ή έντονη, αλλά σπάνια, φλεγμονώδης αντίδραση.

Η λοίμωξη αποτελεί σπάνια αλλά σοβαρή επιπλοκή κάθε ενδαρθρικής έγχυσης. Για τον λόγο αυτό η διαδικασία πρέπει να πραγματοποιείται με αυστηρή τήρηση των κανόνων αντισηψίας.

Τι πρέπει να κάνω μετά την έγχυση;

Κατά κανόνα συνιστάται σχετική ανάπαυση για το πρώτο χρονικό διάστημα και αποφυγή έντονης άσκησης ή μεγάλης φόρτισης του γόνατος. Ο ασθενής μπορεί να περπατήσει, ακολουθώντας τις οδηγίες του ιατρού.

Η έγχυση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αυτόνομη θεραπεία. Η σταδιακή ενδυνάμωση, η διατήρηση της κινητικότητας, η σωστή σωματική δραστηριότητα και ο έλεγχος του βάρους παραμένουν σημαντικά ακόμη και όταν μειωθεί ο πόνος.

Η γνώμη μου ως ορθοπαιδικός

Στην καθημερινή κλινική πράξη αρκετοί ασθενείς ρωτούν ποιο υλικό είναι «το καλύτερο» για το γόνατό τους. Στην πραγματικότητα όμως η σωστή ερώτηση δεν είναι μόνο «PRP ή υαλουρονικό οξύ;», αλλά αν υπάρχει πραγματική ένδειξη για έγχυση και ποιος είναι ο στόχος της θεραπείας.

Σε έναν ασθενή με ήπια ή μέτρια οστεοαρθρίτιδα και επίμονα συμπτώματα, το PRP μπορεί να αποτελέσει μια λογική επιλογή. Σε διαφορετικό ασθενή, το υαλουρονικό οξύ μπορεί να προσφέρει ικανοποιητική συμπτωματική ανακούφιση.

Αντιθέτως, όταν υπάρχει ιδιαίτερα προχωρημένη φθορά, μεγάλη παραμόρφωση και σοβαρός περιορισμός της καθημερινότητας, οι επαναλαμβανόμενες εγχύσεις μπορεί απλώς να καθυστερούν την οριστική χειρουργική αποκατάσταση με μια ρομποτικά υποβοηθούμενη αρθροπλαστική γόνατος.