Μερική αρθροπλαστική γόνατος με εξατομικευμένο σχεδιασμό MAKO
Η ρομποτικά υποβοηθούμενη μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική γόνατος με MAKO αποτελεί μια σύγχρονη χειρουργική επιλογή για επιλεγμένους ασθενείς στους οποίους η οστεοαρθρίτιδα έχει προκαλέσει σημαντική φθορά κυρίως σε ένα μόνο διαμέρισμα του γόνατος, ενώ το υπόλοιπο τμήμα της άρθρωσης παραμένει σχετικά καλά διατηρημένο.
Σε αντίθεση με την ολική αρθροπλαστική γόνατος, στη μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική αντικαθίσταται μόνο το πάσχον τμήμα της άρθρωσης. Με αυτόν τον τρόπο διατηρείται μεγαλύτερο μέρος του φυσικού οστού, των συνδέσμων και της φυσιολογικής ανατομίας του γόνατος.
Η τεχνολογία MAKO προσθέτει στον σχεδιασμό και στην εκτέλεση της επέμβασης τρισδιάστατη απεικόνιση, εξατομικευμένο προεγχειρητικό σχεδιασμό και ρομποτική υποβοήθηση κατά την προετοιμασία των οστικών επιφανειών.
Τι είναι η μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική γόνατος;
Το γόνατο αποτελείται λειτουργικά από τρία κύρια διαμερίσματα: το έσω, το έξω και το επιγονατιδομηριαίο. Μια από τις συχνότερες παθήσεις του γόνατος είναι η οστεοαρθρίτιδα.
Η οστεοαρθρίτιδα γόνατος δεν προσβάλλει πάντοτε ομοιόμορφα ολόκληρη την άρθρωση. Σε ορισμένους ασθενείς η σημαντική φθορά περιορίζεται κυρίως σε ένα διαμέρισμα, συχνότερα στο έσω.
Όταν τα υπόλοιπα τμήματα της άρθρωσης διατηρούνται σε καλή κατάσταση και πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις, μπορεί να μην είναι απαραίτητη η αντικατάσταση ολόκληρου του γόνατος.
Η μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική αντικαθιστά μόνο τη φθαρμένη περιοχή, διατηρώντας το μεγαλύτερο μέρος του φυσικού γόνατος.
Για ασθενείς με μεμονωμένη οστεοαρθρίτιδα του έσω διαμερίσματος που είναι κατάλληλοι και για τις δύο επεμβάσεις, οι κατευθυντήριες οδηγίες NICE συστήνουν να συζητούνται τόσο η μερική όσο και η ολική αρθροπλαστική, μαζί με τα πλεονεκτήματα και τους κινδύνους κάθε επιλογής.
Τι είναι το σύστημα MAKO;
Το MAKO είναι ένα ρομποτικά υποβοηθούμενο χειρουργικό σύστημα που χρησιμοποιείται στην αρθροπλαστική.
Ο όρος «ρομποτική επέμβαση» δεν σημαίνει ότι ένα ρομπότ πραγματοποιεί μόνο του το χειρουργείο.
Ο χειρουργός πραγματοποιεί και ελέγχει ολόκληρη την επέμβαση.
Η τεχνολογία χρησιμοποιείται ως εργαλείο σχεδιασμού και υποβοήθησης, επιτρέποντας στον χειρουργό να εργαστεί μέσα σε προκαθορισμένα όρια που βασίζονται στην εξατομικευμένη ανατομία του συγκεκριμένου γόνατος.
Το σύστημα MAKO για μερική αρθροπλαστική χρησιμοποιεί τρισδιάστατο σχεδιασμό βασισμένο σε αξονική τομογραφία (CT) και τεχνολογία απτικής καθοδήγησης, ώστε η προετοιμασία του οστού να ακολουθεί τον προεγχειρητικό σχεδιασμό.
Πώς σχεδιάζεται η επέμβαση με MAKO;
Πριν από την επέμβαση πραγματοποιείται ειδική αξονική τομογραφία του κάτω άκρου. Με βάση τα δεδομένα της εξέτασης δημιουργείται ένα τρισδιάστατο μοντέλο του γόνατος του συγκεκριμένου ασθενούς.
Ο χειρουργός μπορεί έτσι να σχεδιάσει πριν από την επέμβαση: τη θέση και το μέγεθος των εμφυτευμάτων, την ποσότητα οστού που χρειάζεται να αφαιρεθεί, την ευθυγράμμιση του γόνατος και τη σχέση μεταξύ των αρθρικών επιφανειών.
Ο σχεδιασμός δεν είναι ένας γενικός «μέσος όρος». Προσαρμόζεται στην ανατομία του κάθε ασθενούς.
Τι γίνεται κατά τη διάρκεια του χειρουργείου;
Κατά την επέμβαση η πραγματική ανατομία του γόνατος συσχετίζεται με το τρισδιάστατο μοντέλο που έχει δημιουργηθεί προεγχειρητικά. Ο χειρουργός μπορεί να αξιολογήσει δυναμικά την κίνηση και την τάση των μαλακών μορίων και να προσαρμόσει τον σχεδιασμό πριν πραγματοποιηθούν οι τελικές οστικές παρασκευές.
Στη συνέχεια χρησιμοποιείται ο ρομποτικός βραχίονας για την προετοιμασία του πάσχοντος τμήματος του γόνατος.
Η τεχνολογία απτικής καθοδήγησης δημιουργεί ένα εικονικό όριο εργασίας, μέσα στο οποίο κινείται το χειρουργικό εργαλείο. Στόχος είναι να αφαιρεθεί το οστό που έχει προβλεφθεί από τον σχεδιασμό, προστατεύοντας όσο είναι δυνατόν τις γειτονικές δομές.
Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της ρομποτικής υποβοήθησης;
Το βασικό πλεονέκτημα του MAKO δεν είναι ότι «κάνει το χειρουργείο αντί για τον χειρουργό». Είναι ότι προσφέρει πρόσθετη πληροφορία και ακρίβεια κατά τον σχεδιασμό και την εκτέλεση μιας επέμβασης στην οποία ακόμη και μικρές αποκλίσεις στη θέση των εμφυτευμάτων μπορούν να έχουν σημασία.
Τα κυριότερα δυνητικά πλεονεκτήματα είναι:
- εξατομικευμένος τρισδιάστατος σχεδιασμός,
- μεγαλύτερη ακρίβεια στην τοποθέτηση των εμφυτευμάτων σε σχέση με τη συμβατική τεχνική,
- ελεγχόμενη και περιορισμένη οστική αφαίρεση,
- διατήρηση μεγαλύτερου μέρους του φυσικού γόνατος,
- δυνατότητα δυναμικής αξιολόγησης της ισορροπίας της άρθρωσης,
- ταχύτερη πρώιμη λειτουργική αποκατάσταση σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς.
Μία συστηματική ανασκόπηση ειδικά για το MAKO robotic-assisted unicompartmental knee arthroplasty βρήκε συνεπή βελτίωση στην ακρίβεια της τοποθέτησης των εμφυτευμάτων έναντι της συμβατικής τεχνικής. Δεν βρήκε όμως σαφή υπεροχή σε όλα τα patient-reported outcomes, κάτι που είναι σημαντικό να εξηγείται στον ασθενή.
Είναι καλύτερη η ρομποτική από τη συμβατική μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική;
Τα δεδομένα είναι ενθαρρυντικά, αλλά χρειάζονται σωστή ερμηνεία. Νεότερη μετα-ανάλυση 21 συγκριτικών μελετών και περισσότερων από 3.000 ασθενών βρήκε καλύτερη βελτίωση σε ορισμένους λειτουργικούς δείκτες και χαμηλότερα ποσοστά επιπλοκών και αναθεωρήσεων στη ρομποτικά υποβοηθούμενη UKA, αν και ο χειρουργικός χρόνος ήταν μεγαλύτερος.
Άλλες αναλύσεις έχουν επίσης δείξει πιθανό όφελος στις επιπλοκές και στις αναθεωρήσεις, αλλά επισημαίνουν τους περιορισμούς των διαθέσιμων μελετών και την ανάγκη για περισσότερα μακροχρόνια δεδομένα.
Η ρομποτική υποβοήθηση μπορεί να αυξήσει την ακρίβεια και την επαναληψιμότητα της επέμβασης, αλλά το τελικό αποτέλεσμα εξακολουθεί να εξαρτάται κυρίως από τη σωστή ένδειξη, τον χειρουργικό σχεδιασμό, την τεχνική και τα χαρακτηριστικά του ασθενούς.
Σε ποιους ασθενείς μπορεί να γίνει;
Η ρομποτικά υποβοηθούμενη μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική αφορά επιλεγμένους ασθενείς.
Ο ιδανικός υποψήφιος έχει σημαντική συμπτωματική οστεοαρθρίτιδα που περιορίζεται κυρίως σε ένα διαμέρισμα του γόνατος, με σχετικά καλά διατηρημένο το υπόλοιπο γόνατο. Αξιολογούνται επίσης η σταθερότητα των συνδέσμων, η ευθυγράμμιση και η δυνατότητα διόρθωσης της παραμόρφωσης, η κατάσταση των υπολοίπων διαμερισμάτων και η συνολική λειτουργικότητα του ασθενούς.
Η ηλικία από μόνη της δεν αποτελεί την ένδειξη. Ούτε όμως το γεγονός ότι υπάρχει φθορά μόνο σε μία ακτινογραφία σημαίνει αυτόματα ότι ο ασθενής είναι κατάλληλος για μερική αρθροπλαστική.
Η επιλογή βασίζεται στον συνδυασμό συμπτωμάτων, κλινικής εξέτασης και απεικονιστικού ελέγχου.
Πότε δεν ενδείκνυται;
Εάν η οστεοαρθρίτιδα έχει προκαλέσει σημαντική βλάβη σε περισσότερα διαμερίσματα, η ολική αρθροπλαστική γόνατος μπορεί να είναι η πιο κατάλληλη λύση. Το ίδιο μπορεί να ισχύει όταν υπάρχει σημαντική αστάθεια, σοβαρή μη διορθώσιμη παραμόρφωση ή άλλες καταστάσεις που δεν επιτρέπουν αξιόπιστη διατήρηση του υπόλοιπου φυσικού γόνατος.
Γι’ αυτό το ερώτημα είναι: «Είναι σωστή η μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική για αυτό το συγκεκριμένο γόνατο;»
Ρομποτική Μονοδιαμερισματική ή Ρομποτική Ολική Αρθροπλαστική MAKO;
Και οι δύο επεμβάσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν με ρομποτική υποβοήθηση, αλλά έχουν διαφορετικές ενδείξεις.
Στη μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική αντικαθίσταται μόνο το πάσχον τμήμα του γόνατος.
Στην ρομποτική ολική αρθροπλαστική αντικαθίστανται οι αρθρικές επιφάνειες περισσότερων διαμερισμάτων.
Εάν το μεγαλύτερο μέρος του φυσικού γόνατος είναι υγιές, η αντικατάστασή του χωρίς λόγο δεν προσφέρει πλεονέκτημα. Αντίστροφα, εάν η αρθρίτιδα είναι εκτεταμένη, μια μερική αρθροπλαστική μόνο και μόνο επειδή είναι «μικρότερη επέμβαση» δεν αποτελεί σωστή επιλογή.
Αποκατάσταση μετά από Ρομποτική Μονοδιαμερισματική Αρθροπλαστική
Η κινητοποίηση συνήθως αρχίζει νωρίς μετά την επέμβαση.
Ο ασθενής εκπαιδεύεται στη βάδιση, στην κάμψη και έκταση του γόνατος και σε ασκήσεις ενεργοποίησης του τετρακεφάλου.
Επειδή διατηρείται μεγαλύτερο μέρος του φυσικού γόνατος σε σχέση με μια ολική αρθροπλαστική, αρκετοί κατάλληλα επιλεγμένοι ασθενείς παρουσιάζουν γρήγορη αρχική λειτουργική αποκατάσταση.
Ο πραγματικός χρόνος όμως διαφέρει σημαντικά από ασθενή σε ασθενή και εξαρτάται από τη φυσική κατάσταση πριν από την επέμβαση, τη μυϊκή ισχύ, την ηλικία, τις συνοδές παθήσεις και την πορεία της αποκατάστασης.
Πόσο διαρκεί το εμφύτευμα;
Οι σύγχρονες μονοδιαμερισματικές αρθροπλαστικές μπορούν να έχουν πολύ καλά μακροχρόνια αποτελέσματα όταν υπάρχει σωστή ένδειξη και τεχνική.
Δεν υπάρχει όμως τεχνητή άρθρωση με εγγυημένη διάρκεια ζωής.
Μελλοντική αναθεώρηση μπορεί να χρειαστεί λόγω φθοράς ή χαλάρωσης του εμφυτεύματος, εξέλιξης της οστεοαρθρίτιδας στο υπόλοιπο γόνατο ή άλλης αιτίας.
Αυτό είναι ένα από τα θέματα που πρέπει να συζητούνται πριν από την επιλογή μεταξύ μερικής και ολικής αρθροπλαστικής.
Η γνώμη μου ως ορθοπαιδικός
Η τεχνολογία MAKO μπορεί να προσφέρει στον χειρουργό πολύτιμη πληροφορία, ακρίβεια και έλεγχο κατά τη μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική. Δεν μπορεί όμως να μετατρέψει μία λανθασμένη ένδειξη σε σωστή επέμβαση.
Για μένα, το σημαντικότερο βήμα πραγματοποιείται πριν ακόμη χρησιμοποιηθεί το ρομποτικό σύστημα: πρέπει να διαπιστωθεί εάν ο συγκεκριμένος ασθενής έχει πραγματικά ένα γόνατο κατάλληλο για μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική.
Όταν η οστεοαρθρίτιδα περιορίζεται σε ένα διαμέρισμα και το υπόλοιπο γόνατο αξίζει να διατηρηθεί, η ρομποτικά υποβοηθούμενη μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική αποτελεί μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα επιλογή. Όταν όμως η φθορά είναι εκτεταμένη, η σωστή λύση μπορεί να είναι η ολική αρθροπλαστική.
Η τεχνολογία βελτιώνει την εκτέλεση. Δεν υποκαθιστά τη σωστή ιατρική ένδειξη.
Συχνές ερωτήσεις
Όχι. Η επέμβαση πραγματοποιείται και ελέγχεται από τον χειρουργό. Το MAKO αποτελεί σύστημα ρομποτικής υποβοήθησης που βοηθά στον εξατομικευμένο σχεδιασμό και στην ακριβή εκτέλεση της επέμβασης.
Για τον σχεδιασμό της επέμβασης με MAKO χρησιμοποιείται αξονική τομογραφία, από την οποία δημιουργείται τρισδιάστατο μοντέλο της ανατομίας του γόνατος.
Οι διαθέσιμες μελέτες δείχνουν μεγαλύτερη ακρίβεια στην τοποθέτηση των εμφυτευμάτων με MAKO σε σύγκριση με τη συμβατική μονοδιαμερισματική τεχνική. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι υπάρχει εγγύηση καλύτερου κλινικού αποτελέσματος για κάθε ασθενή.
Όχι για όλους. Η μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική έχει διαφορετική ένδειξη. Είναι επιλογή όταν η σημαντική αρθρίτιδα περιορίζεται κυρίως σε ένα διαμέρισμα και το υπόλοιπο γόνατο μπορεί να διατηρηθεί.
Ναι. Εάν μελλοντικά υπάρξει φθορά του εμφυτεύματος ή εξέλιξη της οστεοαρθρίτιδας στο υπόλοιπο γόνατο, μπορεί να χρειαστεί αναθεώρηση και σε ορισμένες περιπτώσεις μετατροπή σε ολική αρθροπλαστική.
Η κινητοποίηση γίνεται συνήθως νωρίς μετά την επέμβαση, με εξατομικευμένες οδηγίες ανάλογα με την κατάσταση και την πορεία του κάθε ασθενούς.
Ρομποτική Μονοδιαμερισματική Αρθροπλαστική MAKO στη Χαλκίδα
Η επιλογή της κατάλληλης αρθροπλαστικής εξαρτάται από την εντόπιση της οστεοαρθρίτιδας, την κατάσταση των υπολοίπων διαμερισμάτων, τη σταθερότητα του γόνατος και τις ανάγκες του κάθε ασθενούς.
Ο Χειρουργός Ορθοπαιδικός Γεώργιος Ροντογιάννης στη Χαλκίδα, Επιμελητής στο Metropolitan Hospital, πραγματοποιεί εξειδικευμένη αξιολόγηση ασθενών με οστεοαρθρίτιδα γόνατος και σχεδιάζει εξατομικευμένα τη χειρουργική αντιμετώπιση όταν αυτή απαιτείται.
Ιατρείο Χαλκίδας: Φαβιέρου 13, 34132 Χαλκίδα
Τηλέφωνο: 22210 21010
Κλείστε online ραντεβού για αξιολόγηση του γόνατος.
Ο ιατρός Γεώργιος Ροντογιάννης είναι απόφοιτος της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Εργάστηκε το 2012 έως και το 2021 στην Γερμανία, όπου και απέκτησε μεγάλη εμπειρία τόσο στον τομέα των αρθροπλαστικών και των αρθροσκοπήσεων όσο και σε αυτόν της τραυματολογίας.
Με την επιστροφή του στην Ελλάδα ανέλαβε επιμελητής της κλινικής Ορθοπαιδικής και Αθλητικής Ορθοπαιδικής του Metropolitan Hospital και παράλληλα διατηρεί ορθοπαιδικό ιατρείο στη Χαλκίδα.